Door tekenen gaf Steefjan uit Putten de invloed van oorlog een plaats: ‘Creativiteit is een uiting van emotie en gevoelens’

Zijn moeder verloor op 13-jarige leeftijd tijdens de Razzia in Putten in oktober 1944 drie broers. Jan, Gijs en Bertus kwamen rond hun twintigste in concentratiekamp Neuengamme terecht en overleefden dat niet. Ook twee broers van zijn vader werden weggevoerd naar Duitsland; Pieter kwam in Neuengamme om; Johan werd in werkkamp Neustrelitz tewerkgesteld. Hij keerde terug maar overleed in 1947 in Nederlands-Indië. 

De vijf ooms heeft hij nooit gekend, maar de Razzia liet zijn sporen na. Janssen is een tweede generatie oorlogsslachtoffer. “Ik kom uit een middenstandsgezin, mijn vader had een kruidenierswinkel. Over de oorlog werd niet gepraat. Het was ‘niet klagen, maar dragen’ en heel hard werken. Toen mijn moeder 51 was, stortte zij in, ze kon de emoties niet meer wegdrukken.”

Als dertienjarig meisje had zijn moeder zich ‘heel angstig en machteloos gevoeld’, toen zijn oma flauwviel van de spanning bij het afscheid nemen van haar zoons. Door creatieve therapie – het maken van collages en tekeningen – kon zij herinneringen verwerken. “Mijn moeder was heel boos en verdrietig en kon die gevoelens op een creatieve manier uiten en er uiteindelijk ook woorden aan geven.” 

Door wat zijn ouders hadden meegemaakt, werd Janssen beschermd opgevoed. “In ons gezin werd geen ruzie gemaakt. Als er een conflict was, werd het onder tafel gehouden. Ik heb moeten leren ruzie maken en het ook weer goed maken. Doordat ik als puber geen ruimte had voor mijn ontwikkeling, liep ik later vast in mijn hoofd. Gevoel en intuïtie liet ik moeilijk toe.” 

In navolging van zijn moeder vond ook hij een uitweg in tekenen en schilderen. Janssen volgde een creatieve opleiding tot tekendocent bij het instituut van Klank en Vorm in Zutphen. Hij kwam in de gehandicaptenzorg terecht, maar gebruikte creatieve uitingen bij coaching.

Hij woonde in Chaam en Arnhem en keerde in maart na 25 jaar terug in Putten. Janssen sloot zich aan als vrijwilliger bij Bureau de Ontsnapping om workshops en cursussen tekenen en schilderen te geven. 

“Ik wil kinderen en volwassenen zelf laten ontdekken en experimenteren. Ik wil technieken plezierig en laagdrempelig overbrengen en ik wil werken aan verbinding", vertelt hij. "Mensen van verschillende culturen en leeftijden komen hier bij elkaar. Het is belangrijk ook te luisteren naar andersdenkenden. Creativiteit is daar een middel voor. Tijdens tekenen en schilderen komen verhalen los. Zo kun je zelf ook wat doen aan meer vrede in je eigen leven en omgeving.” 

Op donderdag 1 oktober wordt in Bureau de Ontsnapping in het oude politiebureau aan de Brinkstraat 69 in Putten stilgestaan bij het thema ‘als er geen woorden voor zijn’. Er wordt gezongen, geschilderd en getekend over oorlog en vrede.  

Peter Janssen, de jongste broer van Steefjan Janssen, vertelt hoe zijn moeder met tekeningen over haar depressie van de razzia heen kwam en wat de periode met hem als kind heeft gedaan. Op zaterdag 29 augustus is er op de locatie een Kunst- & Cultuurmarkt. Tijdens dit open huis is er een expositie en geven vrijwilligers informatie over de workshops en cursussen in het najaar.