Van Nijkerkerbrug tot F-35: gemeenten eisen breder onderzoek naar megakazerne in Zeewolde

De nieuwe kazerne komt aan de Spiekweg in Zeewolde, vlak bij de grens met Gelderland. Op de locatie moeten ongeveer zevenduizend medewerkers gaan werken. Defensie onderzoekt momenteel welke gevolgen het project heeft voor de omgeving.

Nijkerk, Ermelo en Harderwijk hebben nu gereageerd op het onderzoek. Dat deden zij zowel afzonderlijk als samen met de provincie Gelderland. Volgens de gemeenten en de provincie is de opzet van het onderzoek te beperkt. Defensie kijkt volgens hen vooral naar het terrein in Zeewolde en te weinig naar de gevolgen voor de omliggende Gelderse gemeenten.

Nijkerk ligt van de drie gemeenten het dichtst bij de geplande kazerne. Daarom vraagt de gemeente extra aandacht voor de N301, de Nijkerkerbrug en -sluis, de A1, de A28 en knooppunt Hoevelaken. De uitvoering van het MIRT-project bij knooppunt Hoevelaken is voor Nijkerk een belangrijke randvoorwaarde.

Ook maakt de gemeente zich zorgen over Polder Arkemheen. Volgens Nijkerk kunnen niet alleen stikstof, maar ook geluid, licht en vliegbewegingen gevolgen hebben voor het Natura 2000-gebied, weidevogels en ganzen. Daarnaast wil de gemeente onderzoek naar de gevolgen voor de woningmarkt, het elektriciteitsnet, voorzieningen en hulpdiensten. Ook vraagt Nijkerk om duidelijkheid over veiligheidszones rond bijvoorbeeld drones en de opslag van munitie en explosieven.

Ermelo benadrukt dat de nieuwe kazerne niet los kan worden gezien van de uitbreiding van de bestaande legerplaats in het dorp. De gemeente wil weten wat de verhuizing van de 4e Manschappenschool naar Zeewolde betekent voor de toekomst van de locatie in Ermelo. Eerder is volgens de gemeente uitgesproken dat de Koninklijke Militaire School in Ermelo zou blijven.

Ook verwacht Ermelo meer verkeer op de N301 en N302, bij knooppunt Hoevelaken en op de A1, A28 en A30. De gemeente vraagt daarnaast aandacht voor de veiligheid bij spoorwegovergangen langs de Veluwelijn.

Harderwijk legt vooral een verband met de militaire inzet van vliegveld Lelystad en de helikopterlandingsplaats op het Beekhuizerzand. De gemeente wil dat Defensie onderzoekt wat de gezamenlijke gevolgen zijn van F-35’s, helikoptervluchten en schietactiviteiten in Zeewolde, Ermelo en Harderwijk.

Ook vreest Harderwijk gevolgen voor de natuur rond het Nuldernauw, Wolderwijd, Veluwemeer en de Veluwe. De gemeente wil dat recreatie en toerisme als zelfstandig onderwerp worden meegenomen in het onderzoek.

De provincie maakt zich vooral zorgen over de bereikbaarheid. Volgens Gelderland zal de nieuwe kazerne de bestaande verkeersproblemen op de Veluwe verder vergroten. Dat komt niet alleen door verkeer van en naar Zeewolde, maar ook door de uitbreiding van defensielocaties in Ermelo en Stroe en de vestiging van het Korps Mariniers in Nieuw-Milligen.

Uit een eerste verkenning blijkt volgens de provincie dat minstens 275 miljoen euro nodig is om de doorstroming en verkeersveiligheid op provinciale en gemeentelijke wegen te verbeteren. De aanpassing van de Nijkerkerbrug, waarvoor Rijkswaterstaat verantwoordelijk is, valt daar nog buiten.

De provincie wil uiterlijk in het derde kwartaal van 2026 met Defensie, het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en andere overheden afspraken maken over de benodigde maatregelen en de financiering. Gelderland vraagt daarbij om 'boter bij de vis'.

Daarnaast verwachten de provincie en de gemeenten dat veel defensiemedewerkers zich zullen vestigen in omliggende plaatsen, waardoor de druk op de woningmarkt in onder meer Nijkerk, Ermelo en Harderwijk verder kan toenemen. Daarom wil de provincie dat Defensie in beeld brengt hoeveel extra woningen nodig zijn.

Ook moet duidelijk worden hoeveel elektriciteit de kazerne gaat gebruiken. Volgens de provincie en Nijkerk mag de energievoorziening van de kazerne de bestaande problemen op het overbelaste stroomnet in Gelderland, Flevoland en Utrecht niet verder vergroten.