Wim werkte acht jaar aan een van de grootste technische raadsels uit de oudheid
PUTTEN – Het is dit jaar 125 jaar geleden dat sponsduikers bij het Griekse eiland Antikythera een opmerkelijke vondst deden: een klomp verroest metaal die later het oudste bekende astronomische rekenapparaat ter wereld bleek te zijn. In Putten bracht Wim Horseling het beroemde mechanisme weer tot leven met een werkende reconstructie in de kelder onder zijn garage.
Tientallen tandwielen grijpen in elkaar terwijl planeten en de maan hun banen volgen. Horseling werkte jarenlang aan zijn versie van het Antikytheramechanisme, een apparaat uit de oudheid dat wetenschappers nog altijd fascineert.
Fascinatie voor tandwielen
Met die tandwielen konden de oude Grieken rond 150 voor Christus heel precies de standen van de zon, maan en planeten berekenen. Ook waren zij in staat om zons- en maansverduisteringen te voorspellen. Pas ruim een eeuw na de vondst maakten moderne onderzoekstechnieken duidelijk hoe ingenieus het mechanisme werkelijk was.
Voor Horseling begon de fascinatie niet bij archeologie, maar bij modelbouw. Vooral tandwielen trokken zijn aandacht. “Ik deed eerder al aan modelbouw, maar ik raakte steeds meer geïnteresseerd in tandwielen,” vertelt hij. Vanuit die interesse bouwde hij onder meer een model van het zonnestelsel.
Project van 8 jaar
Tijdens een ziekenhuisopname hoorde hij voor het eerst over het Antikytheramechanisme. Een arts wees hem erop en dat bleek het begin van een project dat uiteindelijk acht jaar zou duren.
Dag in, dag uit werkte Horseling in zijn vrije tijd aan zijn reconstructie. Gemiddeld besteedde hij er meerdere uren per dag aan. Met behulp van tekeningen, wetenschappelijke publicaties en berekeningen bouwde hij stap voor stap een machine die laat zien hoe ver de kennis van de oude Grieken reikte. Elk tandwiel werd door hemzelf ontworpen, gefreesd en nauwkeurig afgesteld.
Vernuftig staaltje techniek
Wat zijn model extra bijzonder maakt, is dat het binnenwerk volledig zichtbaar is. Veel reconstructies zitten verborgen in een kast of behuizing, maar bij Horseling is juist te zien hoe alle onderdelen samenwerken.
Een kleine elektromotor houdt het geheel in beweging. Daardoor wordt direct zichtbaar hoe de bekende planeten zich volgens de oude berekeningen verplaatsen.
Ook de zogeheten retrograde bewegingen zijn nagebootst. Daarbij lijken planeten vanaf de aarde gezien tijdelijk achteruit te bewegen aan de hemel. Daarnaast toont het mechanisme de Meton-cyclus van negentien jaar, de Saros-cyclus waarmee verduisteringen konden worden voorspeld en verwijzingen naar de Olympische Spelen.
Uniek
Volgens Horseling laat het mechanisme zien hoe ver de kennis van de Grieken ruim tweeduizend jaar geleden al reikte. Zijn reconstructie noemt hij uniek. "Ik heb nog geen tweede gevonden die zó uitgebreid is én volledig werkt”, zegt hij.
Samen met professor Rien van de Weijgaert geeft Horseling regelmatig lezingen over het Antikytheramechanisme en de techniek erachter. Daarbij draait het hem niet om geld of roem. "Ik wil vooral dat zoveel mogelijk mensen ervan kunnen genieten.”
Bekijk hieronder de video over het Antikythera-mechanisme van Wim Horseling.
💬 Mail ons!
Heb jij een tip of opmerking? Mail naar de redactie: [email protected] of bel 0341-798 298